خوردند ، ايشان را گفت : شما چه دانى ( 1 ) اين كه مىگويى ( 2 ) ، و اين قول بر قراءت آنان باشد « إنّها » خوانند به كسر همزه ( 3 ) ، گويند : اين جا كلام تمام است و « انّها » كلام مبتداست و معنى آن كه : شما كه مشركانى ( 4 ) چه دانى ( 5 ) كه عواقب كارها چيست ؟ و در دلهاى هر كسى چيست ؟ آنگه خبر داد ايشان را از آن كه ندانستند ، گفت : حال اين است كه اگر اين آيات بيايد ايشان ايمان نيارند ( 6 ) ، بر اين ( 7 ) قول « لا » ( 8 ) زياده نباشد ، و اين قراءت ابن كثير و ابو عمرو و شبل است و در شاذّ مجاهد و قتاده و ابن محيص ( 9 ) و جحدرىّ ، اعني كسر الهمزة في « انّها » ، و بعضى دگر گفتند : خطاب با مسلمانان است كه ايشان پنداشتند كه اگر خداى تعالى اين آيات اظهار كند ، ايشان عند آن ايمان آرند ، گفت : اى قوم شما چه دانى ( 10 ) كه چون آيتها بيايد ايشان ايمان خواهند آوردن ، و بر اين قول « لا » زياده باشد ، و التّقدير : و ما يشعركم أنّ الايات اذا جاءت يؤمنون بها ، چنان كه گفت : ما مَنَعَكَ أَلَّا ( 11 ) تَسْجُدَ ( 12 ) ، و قوله : وَحَرامٌ عَلى قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ ( 13 ) ، أى يرجعون على احد القولين . و قوله : قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً ( 14 ) ، و اين بر قراءت آن كس باشد كه « أنّها » خواند به فتح همزه ، و « يشعركم » را اعمال كند در « انّها » ، و بعضى اهل معانى گفتند : « انّها » به معنى « لعلَّها » ست ، و التّقدير : و ما يشعركم لعلَّها [ 103 - پ ] اذا جاءت الايات لا يؤمنون ، و در مصحف ابىّ « لعلَّها » [ است ] ( 15 ) يقول العرب ايت السّوق انّك تشترى شيئا ، اى لعلَّك و اين را نظاير بسيار

--> ( 5 - 1 ) . مج ، وز ، مت ، آج ، لب ، آف : دانيد . ( 2 ) . مج ، وز ، مت ، آج ، لب : گوييد . ( 6 - 3 ) . مج ، وز ، مت و . ( 4 ) . مج ، وز ، مت ، آج ، لب : مشركانيد . ( 7 ) . آج ، لب : بدين . ( 8 ) . مج ، وز ، مت : الَّا . ( 9 ) . مج ، وز ، مت : ابن محيصن . ( 10 ) . مج ، وز ، مت : دانيد . ( 11 ) . اساس ، آج ، لب ، آف : ان لا ، مج ، وز : أن ، با توجّه به ضبط قرآن آورده شد . ( 12 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 12 . ( 13 ) . سورهء انبيا ( 21 ) آيهء 95 . ( 14 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 151 . مج ، وز ، مت اى ان تشركوا به شيئا . ( 15 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد .